Gospodarka, siła, wizja
Zaufało nam 19 000 firm zatrudniających przeszło 5 000 000 pracowników

7 grzechów głównych stanowienia prawa w Polsce

Zespół Ekspertów Centrum Monitoringu Legislacji Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej po raz czwarty przedstawił raport pokazujący sposób, w jaki stanowione jest w Polsce prawo. Nie bez przyczyny nadano mu tytuł „7 grzechów głównych stanowienia prawa w Polsce”. Przedstawia on bowiem podstawowe błędy legislatorów, które uniemożliwiają tworzenie dobrego prawa. 

Zdaniem autorów raportu, do kardynalnych błędów w procesie stanowienia prawa należą: nierzetelne konsultacje, tajne projekty, wrzutki poselskie, pośpiech, brak koncepcji, nadregulacja i wreszcie niestabilność prawa. Wszystko to powoduje, że w Polsce „lekceważone są standardy dobrej legislacji'.

Raport obejmuje okres od listopada 2019 r. do marca 2021 r.. „Ocena dorobku z tego okresu jest surowa – czytamy w raporcie. – Większość parlamentarna podejmowała często decyzje w zbyt dużym pośpiechu, lekceważąc przy tym konsultacje z partnerami społecznymi oraz inne istotne elementy procesu legislacyjnego”. Pod uwagę były wzięte efekty prac rządu, Sejmu, Senatu i Prezydenta RP. Przeanalizowano ponad 170 ustaw uchwalonych między listopadem 2019 r. a marcem 2021 r. Z tej grupy wybrano 76 aktów „o największym znaczeniu dla przedsiębiorców” i pokazano, w jaki sposób przy ich uchwalaniu łamano standardy pożądanej, dobrej legislacji. Powstałe w ten sposób przepisy są jednocześnie najbardziej szkodliwe dla przedsiębiorców. Generują bowiem dodatkowy „ból głowy”, problemy i koszty. - Za najgorsze ustawy uznaliśmy te, które nakładają na przedsiębiorców nowe, nieistniejące wcześniej obciążenia. Czy to nazwane podatkiem, daniną czy jeszcze w jakiś inny sposób – mówił podczas prezentacji raportu jeden z jego autorów, Łukasz Czucharski.

- Politycy przedstawiają szybkie stanowienie prawa jako wartość, mającą służyć obywatelom. Problem w tym, że jak się manipuluje przy legislacji, to ostatecznie tracą na tym właśnie obywatele – mówił podczas prof. Marcin Matczak podczas prezentacji raportu w warszawskiej siedzibie Pracodawców RP. - To jest sprawa absolutnie kluczowa, dla nas wszystkich, żeby prawo było tworzone mądrze. Raport potwierdza coraz gorszy sposób stanowienia prawo w Polsce. To jest proces, który w ostatnich latach przybrał na sile – dodał Matczak.

- W Polsce tworzy się nie tylko prawo, ale całe instytucje ad hoc. Pod kątem pojedynczych spraw, bez zastanawiania się nad konsekwencjami – komentowała wyniki „7 grzechów głównych…” – stwierdziła Eliza Rutynowska z Forum Obywatelskiego Rozwoju. - Podstawową zasadą dobrej legislacji powinien być udział w jej stanowieniu podmiotów przygotowanych merytorycznie – wtórował jej mec. Michał Wawrykiewicz.

Katarzyna Urbańska z Forum Banków Polskich zwróciła z kolei uwagę na wagę na kapitalne znaczenie konsultacji społecznych w procesie stanowienia prawa.

- Dzięki konsultacjom autor regulacji pozyskuje niezbędną wiedzę – przypomniała jeden z podstawowych mechanizmów starannej legislacji. Tymczasem, jak przypomniała jedna z autorek, Katarzyna Siemienkiewicz, „Najbardziej dotkliwym wyzwaniem dla partnerów społecznych był tzw. «zamach na RDS», czyli wprowadzenie przepisu, który upoważniał premiera do powoływania i odwoływania członków Rady Dialogu Społecznego, także tych reprezentujących organizacje pracodawców oraz związki zawodowe.

Wnioski płynące z raportu są jednoznacznie przygnębiające. „Z polską legislacją i jakością prawa jest źle. I z każdym rokiem coraz gorzej” - piszą autorzy raportu. Konieczny jest powrót do dialogu i konsultacji, przestrzeganie ustawowych terminów na opiniowanie projektów aktów prawnych oraz przywrócenie ducha współpracy i współodpowiedzialności za rozwój społeczno-gospodarczy.

***

Raport jest dostępny tutaj.