Gospodarka, siła, wizja
Zaufało nam 19 000 firm zatrudniających przeszło 5 000 000 pracowników

26-latek bez PIT-u to pomysł bez sensu

W debacie o zniesieniu podatku dla pracowników do 26 lat oś sporu przebiega między „stać nas” i „niedopuszczalne rozdawnictwo”. Ale czy ta zmiana komuś pomoże? Przeciwnie: zaszkodzi aktywnym – pisze w „Rzeczpospolitej” dr Leszek Juchniewicz, Główny Ekonomista Pracodawców RP.

„Pomoc dla ludzi młodych, wchodzących w życie do 26. roku życia, do ukończenia 26 lat bez podatku PIT dla pracowników, tego 18 proc.!” – usłyszeliśmy na konwencji wyborczej PiS. Ta zapowiedź ginęła w natłoku innych: 500+ dla każdego dziecka, trzynastki dla emerytów i rencistów. Każdy z tych programów został wyceniony na ok. 10 mld zł, ale tylko w tym roku – jak dowiedzieliśmy się z ust minister finansów Teresy Czerwińskiej – wyjaśnia.

– Zdaniem premiera Mateusza Morawieckiego koszt zwolnienia młodych ludzi z PIT to „zaledwie” 2–3 mld zł. Ale to, co jest kosztem w rozumieniu budżetowym, zdaniem premiera jest już inwestycją w odczuciu społecznym i w znaczeniu gospodarczym. Według niektórych ekspertów, zwolnienie „ma szansę pobudzić aktywność zawodową”. Czy aby na pewno? – pyta.

– Aby zostać beneficjentem pomocy, trzeba podjąć pracę etatową lub być tzw. permanentnym zleceniobiorcą. Według minister przedsiębiorczości może to służyć aktywizacji zawodowej i zmniejszaniu szarej strefy. Bo z ulgi można skorzystać tylko wtedy, gdy się działa lege artis. To warunek słuszny. Jednak dla uczciwego oszacowania korzyści gospodarczych trzeba określić skalę zjawiska. Niestety, statystyka publiczna nam nie pomoże, bo nie jest przygotowana do wyodrębnienia osób 18–26-letnich, do których ulga jest adresowana. Zadowolimy się więc przybliżeniem – dodaje.

– Według „Rocznika statystycznego pracy 2015” w końcu 2016 r. pracowało: 78 tys. osób mających 15–19 lat, 1054 tys. – 20–24 lata i 2009 tys. – 25–29 lat. Trzeba więc na własną rękę oszacować grupę 15–26 lat (i pomniejszyć o pracujących na wsi, w gospodarstwach rodzinnych, a więc niepłacących PIT). Można przyjąć, że będzie to około 1,5 mln młodych ludzi. Z corocznych sprawozdań Ministerstwa Finansów wynika z kolei, że przeciętny dochód podatnika wynosi nieco ponad 28 tys. zł na rok. To oznacza, że przy uwzględnieniu ulg, odliczeń, itp. należny podatek dochodowy wynosi 2400 zł. Zapewne większość młodych pracowników nie uzyskuje średniego dochodu, a więc płaci niższy podatek. Jeśli jednak posługiwać się wielkościami średnimi, to z jednej strony koszt zwolnienia z PIT ok. 1,5 mln osób pracujących w wieku do 26 lat sięgnie ok. 3,5 mld zł (1,5 mln razy 2400 zł) – szacuje Juchniewicz.

– „Obdarowani” zyskają niezapłacony podatek, czyli ok. 200 zł miesięcznie. Czy 200 zł zachęci młodzież do opuszczenia szarej strefy? Czy to na tyle silny bodziec, by skłonić ją do szybszego kończenia studiów i podejmowania pracy? Chciałoby się, by skutki nowego zwolnienia były jak najlepsze dla gospodarki, ale w świetle danych wypada powiedzieć: nie ma takiej opcji. Na domiar złego – i to jest najpoważniejsze zastrzeżenie Pracodawców RP – zabrakło wsparcia dla młodych związanych z biznesem. Tych, którzy mimo to założyli działalność gospodarczą, wraz z koleżankami i kolegami zorganizowali się w startupy, zaangażowali się w biznes. Młodzi przedsiębiorcy mają się obejść smakiem. Wykluczono ich z obawy przed wykorzystaniem zwolnienia do… unikania opodatkowania. To tak, jakby odmówić im uczciwości – ocenia.

– Żadna siła polityczna nie próbowała wspierać młodych ludzi na początku ich aktywności zawodowej. Wiele wskazuje na to, że takie podejście musi się zmienić. Nie wystarczy mieć dzieci. Nie wystarczy stawiać na młodzież, wspomagając ją doraźnie budżetowymi środkami. Zwłaszcza rozdawanymi zbyt szeroko, nieco bezkrytycznie, bez kryteriów zwrotu efektywnościowego. Gospodarka wymaga racjonalnego gospodarowania zasobami. Trzeba je mądrze aktywować, a wszelkie programy wsparcia podporządkować nie cyklowi wyborczemu, ale przyszłości gospodarki – podsumowuje Główny Ekonomista Pracodawców RP.

Artykuł jest dostępny tutaj.