Postulaty Pracodawców RP w zakresie zmiany przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych


Wprowadzone Polskim Ładem zmiany dały możliwość rozliczenia w ramach podatkowej grupy kapitałowej straty spółki poniesionej przed przystąpieniem do podatkowej grupy kapitałowej, ale tylko straty nie starszej niż 5 lat. Dlatego właśnie Pracodawcy RP wystąpili do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów Artura Sobonia, przekazując propozycje naprawy tego błędu legislacyjnego, by chronić prawa nabyte spółek posiadających wcześniejsze ponad 5-letnie straty.

Polski Ład a równość traktowania podatników

Wprowadzone Polskim Ładem zmiany spowodowały, że spółki, które w przeszłości, czyli przed 2022 rokiem, miały straty podatkowe, a w tej chwili należą do podatkowej grupy kapitałowej, zgodnie z regulacją utraciły prawo do rozliczenia strat podatkowych z wcześniejszych lat. Obrazują to poniższe przykłady:

Przykład 1

Podatnik (spółka z o.o.) poniósł stratę w roku 2015, rok podatkowy podatnika pokrywał się z rokiem kalendarzowym. W roku 2016 (od 1 stycznia 2016 roku) podatnik przystąpił do podatkowej grypy kapitałowej. Umowa o utworzeniu podatkowej grupy kapitałowej została zawarta na okres 10 lat podatkowych. Rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Powyższe oznacza, że z uwagi na brzmienie art. 7 ust. 5 i 6a oraz art. 7a ust 4 pkt 2 ustawy o CIT spółka utraciła z dniem 1 stycznia 2022 możliwość rozliczenia całej straty podatkowej za 2015 rok.

Przykład 2

Podatnik (spółka z o.o.) poniósł stratę w roku 2017, rok podatkowy podatnika pokrywał się z rokiem kalendarzowym. W roku 2018 (od 1 stycznia 2018 roku) podatnik przystąpił do podatkowej grypy kapitałowej. Umowa o utworzeniu podatkowej grupy kapitałowej została zawarta na okres 10 lat podatkowych. Rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Powyższe oznacza, że z uwagi na brzmienie art. 7 ust. 5 i 6a oraz art. 7a ust 4 pkt 2 ustawy o CIT spółka utraciła z dniem 1 stycznia 2022 możliwość rozliczenia 50% straty. Spółka mogłaby bowiem dokonać rozliczenia nie więcej niż 50% straty z 2017 roku tylko i wyłącznie w jednym roku podatkowym tj. w 2022 roku. Wprowadzone Polskim Ładem zasady rozliczania strat podatkowych poprzez pominięcie przepisów przejściowych skutkują więc naruszeniem zasady równości traktowania podatników. Zasada równości wobec prawa wyrażona została w art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zmiana przepisów regulujących zasady rozliczania strat doprowadziła nie tylko do utraty praw nabytych przez cześć podatników, ale także do niczym nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawno-podatkowej podatników – część spółek (w świetle obowiązujących przepisów ustawy o CIT) utraciła bowiem prawo do rozliczania straty podatkowej, a inne zachowały to prawo w całości lub w części.

Konieczność uwzględnienia przepisów przejściowych

We wprowadzonych do ustawy o CIT zmianach ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych, tj. odnoszących się do sytuacji części spółek, które posiadają nierozliczone straty podatkowe sprzed 1 stycznia 2022 roku (czyli poniesione wcześniej niż 5 lat przed wprowadzeniem tych regulacji). Obowiązujące do 31 grudnia 2021 roku przepisy wstrzymywały natomiast możliwość rozliczenia straty podatkowej do czasu upływu obowiązywania umowy lub utraty przez podatkową grupę kapitałową statusu podatnika.

Tymczasem zarówno podatkowa grupa kapitałowa, jak i tworzące ją spółki są odrębnymi podatnikami. Rok podatkowy spółki kapitałowej kończy się natomiast wraz z rozpoczęciem roku podatkowego podatkowej grupy kapitałowej, a kolejny zaczyna się dopiero w chwili zakończenia funkcjonowania podatkowej grupy kapitałowej. Jaki z tego wniosek? 5-letni okres rozliczenia straty podatkowej przez spółkę biegnie zatem przed przystąpieniem do podatkowej grupy kapitałowej i trwa również po zakończeniu istnienia podatkowej grupy kapitałowej (w czasie istnienia podatkowej grupy kapitałowej okres rozliczenia straty zostaje zawieszony).

Brak przepisów intertemporalnych – nieświadomy błąd legislacyjny

Mając na uwadze wydaną przez Ministra Finansów Interpretację Ogólną w sprawie sposobu obliczania bezpośrednio kolejno następujących po sobie pięciu lat podatkowych dla celów rozliczenia przez spółki strat powstałych i nierozliczonych w latach poprzedzających pierwszy rok podatkowy podatkowej grupy kapitałowej, Pracodawcy RP stoją na stanowisku, że nastąpił nieświadomy błąd legislacyjny. Polega on na braku przepisów intertemporalnych odnoszących się do sytuacji spółek, które na dzień 31 grudnia 2021 roku miały stratę podatkową do rozliczenia, a której rozliczanie – zgodnie z obowiązującymi przepisami – było zawieszone na czas przynależności do podatkowej grupy kapitałowej. W wyniku tego błędu doprowadzono do utraty praw nabytych i ewidentnie pogorszono sytuację prawno-podatkową spółek wchodzących w skład podatkowych grup kapitałowych, które posiadały nierozliczone straty podatkowe np. z 2015 roku.

Wprowadzone zmiany miały doprowadzić do możliwości rozliczania strat poniesionych przez spółki przed przystąpieniem do podatkowej grupy kapitałowej w czasie jej trwania, a nie do pozbawiania części spółek nabytych uprzednio uprawnień. W praktyce wygląda to jednak nieco inaczej. Przykładem może być sytuacja, w której będący spółką z o.o. podatnik poniósł stratę w 2015 roku, jego rok podatkowy pokrywał się z rokiem kalendarzowym, a od 1 stycznia 2016 roku przystąpił on do podatkowej grupy kapitałowej. Umowa o utworzeniu podatkowej grupy kapitałowej została natomiast zawarta na okres 10 lat podatkowych. Z uwagi na brzmienie art. 7 ust. 5 i 6a oraz art. 7a ust 4 pkt 2 ustawy o CIT z dniem 1 stycznia 2022 roku spółka utraciła więc możliwość rozliczenia całej straty podatkowej za 2015 rok. Jednocześnie zgodnie z obowiązującymi na dzień 31 grudnia 2021 roku przepisami ustawy o CIT spółka miała prawo pomniejszenia dochodu o całą wartość straty poniesionej w 2015 roku w latach podatkowych następujących po zakończeniu istnienia podatkowej grupy kapitałowej. Znajduje to jednoznaczne potwierdzenie w Interpretacji Ogólnej. Wskutek wejścia w życia Polskiego Ładu taki podatnik utracił nabyte prawo do rozliczenia całej straty – wyjaśnia Bartosz Sowier, Zastępca Dyrektora Departamentu Centrum Monitoringu Legislacji Pracodawców RP.

Konieczność wprowadzenia nowych przepisów

Ochrona praw nabytych jest zasadą zagwarantowaną konstytucyjnie. Zasada ta jest elementem konstytutywnym istoty demokratycznego państwa prawnego i wynika wprost z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, że zasada ta na gruncie prawa podatkowego wyraża się m.in. w zakazie odbierania lub niekorzystnego modyfikowania praw niewadliwie nabytych. Ponadto takie działania ze strony Ustawodawcy naruszają zasadę zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez niego prawa. Wprowadzenie regulacji art. 7 ust. 5 i 6a oraz art. 7a ust 4 pkt 2 ustawy o CIT spowodowało odebranie z dniem 1 stycznia 2022 roku praw nabytych części spółek kapitałowych posiadających stratę podatkową.

Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej postulują o wprowadzenie w trakcie prac nad ustawą przepisów umożliwiających rozliczenie strat istniejących na dzień 31 grudnia 2021 roku, których 5-letni okres rozliczenia nie upłynął do 31 grudnia 2021 roku. W ocenie organizacji wystarczającym byłoby wprowadzenie przepisu ograniczającego stosowanie przepisów wprowadzonych Polskim Ładem do strat podatkowych powstałych po 1 stycznia 2022 roku, przy jednoczesnym stosowaniu przepisów dotychczasowych do strat podatkowych powstałych przed 1 stycznia 2022 roku. Możliwe jest również wprowadzenie regulacji, które wprost stanowiłyby, że straty podatkowe nierozliczone na dzień 1  stycznia 2022 roku mogą podlegać rozliczeniu przez 5 kolejnych lat podatkowych, począwszy od pierwszego roku podatkowego podatnika rozpoczynającego się po 31 grudnia 2021 roku (z uwzględnieniem rozliczeń tych straty dokonanych przed 1 stycznia 2022 roku).

Stanowisko dostępne jest tutaj.

Warszawa, 5 maja 2022 r.

***